Tonio: een must voor rouwbegeleiders

Tonio; een bekroonde requiemroman

    A.F.Th. van der Heijden zegt hij dat hij met het boek Tonio “Zijn zoon nog even langer wilde laten leven”. Daarom heeft hij het geschreven. Tonio kwam op Zwarte Pinksterdag 2010 om het leven door een verkeersongeluk, nog geen 22 jaar oud. Voor mij domineerde in het boek de aangrijpende, diepgaande beschrijving van het rouwproces van de ouders. Dat maakt het boek een must voor rouwbegeleiders. En wellicht ook voor anderen in de nabije omgeving van ouders die een kind hebben verloren. Het boek biedt een uitgelezen kans om meer zicht te krijgen op de beleving, gevoelens en gedachten van ouders die een kind hebben verloren.

Gedocumenteerd rouwproces

Tonio is een zorgvuldige en uitgebreide beschrijving van een rouwproces. Een proces dat niet geeindigd is als het boek klaar is. Als geen ander is Van der Heijden in staat om woorden te geven aan het onzegbare. Hij heeft taal aan datgene waar de meeste mensen geen woorden voor hebben. Dat maakt het boek leerzaam. We kunnen als lezer bijna van dag tot dag en soms van minuut tot minuut meeleven. Voor hemzelf is het schrijven van het boek onontkoombaar. Zo dringend is de behoefte om te vereeuwigen en vast te houden. Zo groot de angst te vergeten. Hij noemt het een radeloze queeste. En dat is het.

Hartekreet

Tonio gaat onder de huid van de lezer zitten. Het is zo direct, zo realistisch, zo onvoorstelbaar. Het boek is een rauwe hartekreet van een vader die zijn zoon heeft verloren. De schrijver beschrijft recht uit het hart wat hij voelt, doet en beleeft. Schuld, angst, radeloosheid, ontkenning, schaamte. Het komt allemaal langs. Het is een dik boek, meer dan 600 bladzijden. Het houdt maar niet op. Telkens weer het verdriet, de angst, de verwarring, de paniek, de twijfel.

Geen rouwproces hetzelfde

Tonio is de beschrijving van een rouwproces, niet hét rouwproces. Geen rouwproces is hetzelfde. Toch zal het boek herkenning en verdieping geven aan diegenen die van nabij meemaken wat er met ouders gebeurt als ze hun kind verliezen. Als we het tegen het fasenmodel van Kubler-Ross leggen, concentreert het boek zich op de ontkenning en de woede. Acceptatie is ver te zoeken. Het is de vraag of die er ooit komt. Als lezer merkte ik dat ook ik Tonio’s dood wilde ontkennen. Voor ik aan het boek begon wist ik natuurlijk dat Tonio verongelukt was. Toch had ik in het begin van het boek hoop. Hoop dat Tonio het toch zou overleven. Dat zijn dood een leugen was.

Troost

Van der Heijden zegt in een televisie-interview dat lezers hem schreven troost gevonden te hebben in het boek. Troost door de herkenning? Troost door de wetenschap dat je niet de enige bent? Troost door de verwoording te lezen van dat wat je zelf voelt? Troost doordat de lezer dit juist níet heeft mee hoeven maken? Het is mooi als mensen via zo’n boek troost kunnen vinden. Anderen willen het juist absoluut niet lezen. Ze denken het niet aan te kunnen. Het boek zou te dichtbij kunnen komen.  Dichtbij komt het zeker.

Bekroond boek

Tonio is winnaar van de NTR docententrofee 2012 en genomineerd voor de Libris Literatuurpijs 2012. Een goede recensie vind je hier. Van der Heijden zegt in een televisie-interview niet te weten of hij blij is met de prijs en de nominatie. “Het is een boek dat ik nooit had willen schrijven”. Maar ook een boek dat hij anders nooit had kunnen schrijven. Zo wrang is het.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s