Op tijd sterven

Sterven op het juiste moment

De afgelopen week was er veel publiciteit over een onderzoek onder artsen over de vraag of en hoe lang ze patiënten blijven behandelen als het levenseinde in zicht komt. In een artikel in de Volkskrant van 2 juni 2012 zegt Joris Slaets, hoogleraar ouderengeneeskunde: ‘Ik denk dat mensen nu vaak te laat sterven’. Dit veronderstelt dat je ook op tijd kunt sterven. Wat voor iemand op tijd is, hangt vooral af van de waarden en normen van de patiënt. Ik moedig iedereen aan om hierover bij zichzelf te rade te gaan en voor zichzelf op te komen als de tijd daar is.

Zo maakte ik een jonge vrouw mee die dolgraag haar jongste dochter nog naar school wilde zien gaan. De arts adviseerde haar de behandeling te staken, omdat deze  erg belastend voor haar was. Toch koos ze ervoor de behandeling door te zetten. Het gaf haar nog wat extra tijd, maar ook heel veel pijn en ongemak. Ze had het ervoor over. Toen haar dochter eenmaal naar school ging kon ze sterven. 

Artsen staan in de behandelmodus

Twee op de drie artsen zegt dat mensen vaak te lang doorbehandeld worden. Dit wordt voor een deel veroorzaakt door artsen zelf, maar ook door gedrag van patiënten en hun familie. Artsen hanteren bij hun afweging voor het al dan niet aanbieden van een behandeling vaak twee criteria: de kans op succes (minstens 10 %) en de verwachte verlenging van de levensverwachting (minstens 3 maanden). Een minder hard criterium is dat van kwaliteit van leven. Eisen die iemand stelt aan kwaliteit van leven zijn immers uiterst persoonlijk. Veel artsen vinden het bovendien moeilijk om het gesprek aan te gaan over het naderende levenseinde. Ze zijn soms geneigd dit gesprek te lang uit te stellen. Verder ervaren ze druk van patiënten en hun naasten. Ze zien patiënten die te hoge verwachtingen hebben van een behandeling of niet kunnen accepteren dat ze gaan sterven. En familie die wil dat alles ingezet wordt om iemand langer te laten leven.

Patiënten maken een persoonlijke keuze

Voor de patiënt hebben statistieken maar een beperkte waarde. Je weet van tevoren nooit hoe een behandeling in jouw geval uit zal pakken. En dat is uiteindelijk het enige dat telt. De arts kan informatie geven over kansen, effecten en mogelijke bijwerkingen van een behandeling. Zekerheid is niet te geven. Wat je als patiënt rest is je eigen afweging te maken, al dan niet met behulp van een arts of bijvoorbeeld een stervensbegeleider of psycholoog. Een  eerste opgave is om onder ogen te zien dat je een aandoening hebt waaraan je binnen afzienbare tijd zult sterven. De vragen die vervolgens voorliggen zijn tweeërlei. Wat zijn –binnen de mogelijkheden- de belangrijkste dingen die je nog wilt en waar liggen je grootste zorgen of angsten. Welke dingen wil je nog graag doen? Wat wil je nog afronden? Wat is voor jou het meest essentieel voor kwaliteit van leven? Wat wil je tegen elke prijs vermijden?  Waar ben je bang voor? Hoe en waar wil je het liefst sterven? Door je te bezinnen op deze vragen kun je zelf sturing geven in het gesprek met je arts. De juiste vragen stellen, persoonlijke normen en waarden voorleggen, aangeven wat voor jou het zwaarste weegt. Daarop kan een arts inspelen met zijn adviezen. En dat helpt om vervolgens je eigen keuze te maken. De enige die bepaalt of je te laat sterft ben je immers zelf.

5 gedachten over “Op tijd sterven

  1. Ja, ‘op tijd sterven’ is wat mijn vader nu ook erg bezighoudt. Hij verloor zijn geliefde vrouw en innige maatje alweer ruim 5 jaar geleden, en sindsdien laat hij er geen geheimen over bestaan dat hij bij haar wil zijn. Ziek is hij niet, en volgens zijn huisarts ook niet depressief. Hij wil gewoon niet meer hier zijn… Zijn leven op aarde is ‘af’, zegt hij, en de tranen staan hem dan in de ogen. Wat nu te doen? Euthanasie is niet voor hem bedoeld, en staan wij dan met lege handen?
    Marion, jij hielp mij en mijn zus verder met suggesties waar mijn vader wat aan kan hebben. Concrete wegen die hij kan bewandelen en waar mijn zus en ik hem in terzijde kunnen staan. Daardoor kunnen wij hem weer verder helpen, in plaats van dat de deur voor zijn neus wordt dichtgegooid.
    Dank je wel…

  2. Ik heb mezelf vaak afgevraagd tot hoever ga je met je leven tijdens een ziekbed.
    Voor mij staat het vast dat het te maken heeft met je eigen ervaring die je mee krijgt in je eigen leven. Ik heb mijn moeder, mijn zusje en mijn vader verloren aan kanker. Voor alle 3 lag de grens op een ander moment en bepaald door hunzelf maar met de wetenschap hoe hun “voorganger” het heeft gedaan. Ze leerden van elkaar…
    Waar mijn grens nu ligt??? Ik wil er nog niet bij stil staan, veels te eng!

    Gtoetjes,
    Bettine

    • Beste Mariet,

      dank voor je reactie. Dat is fijn om te horen. Ik ben nieuwsgierig hoe kwam jij op mijn blog terecht kwam en wat jouw betrokkenheid bij het thema is. Zou je daar wat over willen laten horen? Ik probeer vooral ‘leken’ te bereiken, maar merk dat met name professionals de blog bezoeken. Vraag is: hoe bereik ik de mensen die in hun leven met vraagstukken rond het levenseinde te maken krijgen. Wie weet heb jij daar nog suggesties voor.

      Alvast dank voor je reactie.

      Met vriendelijke groet,

      Marion Kroezen 06-54 22 83 31

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s